Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krośnie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Krośnie I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Martyn Bartnik
Protokolant:	sekretarz sądowy Łucja Zubik

po rozpoznaniu w dniu 17 października 2025 r. w D. sprawy

z powództwa Syndyk Masy Upadłości osoby fizycznej - R. M.

przeciwko D. M.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

I.  uznaje za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości R. M. -osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej
15 następujących umów darowizn zdziałanych przez wyżej wymienionego na rzecz pozwanej D. M.:

1. zawartej w dniu 12.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

2. zawartej w dniu 13.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota
10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych);

3. zawartej w dniu 14.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

4. zawartej w dniu 21.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

5. zawartej w dniu 22.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

6. zawartej w dniu 23.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

7. zawartej w dniu 24.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

8. zawartej w dniu 25.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

9. zawartej w dniu 27.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

10. zawartej w dniu 28.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

11. zawartej w dniu 29.02.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

12. zawartej w dniu 01.03.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

13. zawartej w dniu 02.03.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

14. zawartej w dniu 03.03.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

15. zawartej w dniu 04.03.2020 roku, której przedmiotem była kwota 5000 zł (pięć tysięcy złotych);

II.  nakazuje pozwanej D. M. przekazanie do masy upadłości R. M. kwoty 80.000 zł (osiemdziesiąt tysięcy złotych) –
w terminie siedmiu dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia;

III.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

IV.  odstępuje od obciążania pozwanej opłatą należną od pozwu od uiszczania której powód był zwolniony.

Sygn. akt I C 150/23

Uzasadnienie wyroku z dnia 17 października 2025 roku

Pozwem z dnia 27 lutego 2023 roku powód Syndyk masy upadłości R. M. wniósł o uznanie za bezskuteczne wobec syndyka masy upadłości R. M., osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, piętnastu umów darowizn zawartych przez upadłego
z obdarowaną D. M., matką w/wymienionego, pomiędzy 12 lutego 2020 roku a 4 marca 2020 roku na łączną kwotę 80.000 zł, o nakazanie pozwanej D. M. przekazania do masy upadłości R. M. kwoty 80.000 zł, stanowiącej równowartość ww. darowizn, w terminie siedmiu dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania wskazując, że postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2022 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie ogłosił upadłość R. M. jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, czego podstawą był jego wniosek z dnia 4 stycznia 2022 roku. W jego treści w/wymieniony wskazał, iż jest on osobą niewypłacalną, gdyż utracił możliwość regulowania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, które sięgają kwoty 1.100.000 zł, zaś jego niewypłacalność powstała już w 2008 roku. W toku prowadzonego postępowania upadłościowego syndyk ustalił, iż upadły R. M. nie posiada żadnego majątku i otrzymuje jedynie minimalne wynagrodzenie za pracę. W efekcie masa upadłości nie jest zasilana żadnymi środkami. W czasie, gdy upadły dokonywał przedmiotowych darowizn, był on już osobą niewypłacalną, co potwierdzają dokumenty przedstawione przez wierzycieli w zgłoszeniach wierzytelności oraz treść sporządzonego przez upadłego wniosku o ogłoszenie upadłości i załączone do niego dokumenty (k. 4-9v).

W odpowiedzi na pozew pozwana D. M. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa zarzucając, iż niedopuszczalne jest kumulowanie roszczenia opisanego w art. 527 § 1 k.c. w zw. z art. 131 Prawa upadłościowego z roszczeniem wynikającym z treści art. 134 ust. 1a Prawa upadłościowego, wobec czego powód może domagać się zwrotu przedmiotu przysporzenia jedynie w drodze odrębnego postępowania. Zaznaczyła także, iż w rozpatrywanym przypadku nie ziściła się przesłanka pokrzywdzenia wierzycieli upadłego, jako że suma przysporzeń majątkowych poczynionych na jej rzecz przez syna stanowiła niewiele ponad 7% jego całego długu. Pozwana podniosła wreszcie zarzut nadużycia prawa podmiotowego, a to z uwagi na fakt, iż sporne środki pieniężne spożytkowane przez nią zostały na sfinansowanie leczenia onkologicznego (k. 190-196).

W piśmie z dnia 3 sierpnia 2023 roku powód wniósł o dopuszczenie dowodu z wydruku (...) nr (...) na fakt przeniesienia przez pozwaną w dniu 17 grudnia 2020 roku na rzecz małżonki upadłego R. M., tj. K. M. własności nieruchomości położonej w D. na podstawie umowy dożywocia oraz o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania pozwanej na tę okoliczność, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko i wskazując dodatkowo, iż specyfika postępowania ze skargi pauliańskiej z powództwa syndyka masy upadłości uzasadnia ustalenie bezskuteczności czynności fraudacyjnej w połączeniu z orzeczeniem nakazu przekazania przedmiotu przysporzenia do masy upadłości, a to wobec tego, że wyrok wydany w stosunku do masy upadłości nie pozwala prowadzić rozszerzonej egzekucji z majątku osoby trzeciej. Zarzucił nadto gołosłowność twierdzeń pozwanej dotyczących przeznaczenia przez nią omawianych środków na cele związane z jej leczeniem onkologicznym, tym bardziej, że
z samej przedłożonej przez nią dokumentacji wynika, iż zabiegi jakim poddawana była w/wymieniona finansowane były ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Co więcej, jego zdaniem, pozwana celowo wyzbyła się wspomnianego mieszkania na rzecz małżonki dłużnika, choć nie korzysta
z uprawnienia wynikającego z zawartej umowy dożywocia, zamieszkując
w D. (k. 211-215).

W toku dalszego postępowania strony podtrzymały swe stanowiska procesowe.

Sąd ustalił, co następuje:

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2022 roku Sąd Rejonowy w Krakowie ogłosił upadłość R. M. jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, wyznaczając na syndyka masy upadłości doradcę restrukturyzacyjnego I. F., a to w uwzględnieniu wniosku R. M., w którym wskazał on, iż jest osobą niewypłacalną wobec utraty możliwości regulowania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, których wysokość sięga kwoty 1,1 miliona złotych (w jego treści w/wymieniony wyjaśnił także, że nie posiada żadnego majątku i pobiera minimalne wynagrodzenie za pracę). W postępowaniu upadłościowym swoje wierzytelności na łączną kwotę 224.377,12 zł zgłosiło dziesięciu wierzycieli. W toku prowadzonego postępowania upadłościowego syndyk ustalił, iż pozwany nie posiada żadnego majątku i pozostaje zatrudniony za minimalnym wynagrodzeniem w firmie, którą prowadzi jego żona. Już w czasie dokonywania przedmiotowych darowizn upadły był przy tym osobą niewypłacalną.

R. M. zamieszkuje wraz z żoną w budynku mieszkalnym, którego standard wykończenia jest bardzo wysoki.

Choć firma, w której zatrudniony jest upadły formalnie zarejestrowana jest na jego żonę, wszelkie dane kontaktowe na stronie firmy są danymi R. M.. Jednoznacznie - choć formalnie w/wymieniony pracuje na terenie Polski - faktycznie wykonuje zlecenia na terenie Belgii i prawdopodobnie Niemiec.

W dniach 12, 13, 14, 21, 22, 23, 24, 25, 27, 28 i 29 lutego 2020 roku oraz 1, 2, 3 i 4 marca 2020 roku upadły R. M. dokonał darowizn pieniężnych na rzecz swojej matki – pozwanej D. M. – na łączną kwotę 80.000 zł. Brak jest przy tym informacji na temat źródeł, z których w/wymieniony pozyskał rzeczone środki.

(dokumenty przedłożone wraz z pozwem, których autentyczność nie była kwestionowana, zeznania świadka R. M. – k. 255, zeznania powoda – k. 346v-347)

Pozwana była leczona onkologicznie w pierwszej połowie 2019 roku w Centrum (...) w D. oraz Szpitalu (...) w M. w ramach NFZ (kopia dokumentacji medycznej – k. 199-206).

Pozwana zbyła własność nieruchomości położonej w D. (gmina G., powiat (...)), dla której Sąd Rejonowy w Wieliczce prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), na podstawie umowy o dożywocie z dnia 17 grudnia 2020 roku, na rzecz żony upadłego, tj. K. M. (okoliczność bezsporna, wydruk księgi wieczystej – k. 218-229).

W obrębie wskazanej nieruchomości posadowiony jest wspomniany budynek mieszkalny, w którym wraz z rodziną mieszka R. M.. Z kolei pozwana od 28 lutego 1980 roku do chwili obecnej zamieszkuje w lokalu pod adresem ul. (...) (wydruk z systemu PESEL-SAD – k. 345).

Dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd uznał za w pełni wiarygodne zeznania powoda, bowiem są one spójne, logiczne oraz znajdują potwierdzenie w treści dokumentów zaliczonych w poczet materiału dowodowego, autentyczności których nie kwestionowała żadna ze stron.

Z kolei jedynie na częściowe uwzględnienie zasługiwały zeznania świadka R. M. (k. 253-256, 284, 294-298). Otóż w ich treści w/wymieniony zaprezentował różne wersje odnośnie źródła, z jakiego miałyby pochodzić środki pieniężne, które darował swojej matce. I tak początkowo utrzymywał on, że pożyczył je od różnych osób, by następnie stwierdzić, że otrzymał je od kolegi, z którym współpracuje na terenie Belgii, przy czym nie jest przesądzone czy będzie musiał je w ogóle w/wymienionemu zwracać. W efekcie, wobec tak istotnej rozbieżności w zeznaniach świadka, Sąd uznał je w tej części za niewiarygodne i nie czynił w oparciu o nie ustaleń faktycznych. Relacja w/wymienionego niewiarygodna jest również w zakresie, w jakim twierdził on, iż sporne środki, które darował swej matce, przeznaczone zostały przez nią na jej leczenie. Mianowicie twierdzenia te nie zostały poparte żadnymi obiektywnymi dowodami pomimo zarzutów zgłoszonych w tej kwestii przez powoda w jego piśmie procesowym stanowiącym replikę na odpowiedź na pozew. W szczególności, choć zaznaczył on w jego treści, iż z dokumentacji medycznej przedłożonej do akt sprawy nie wynika, aby D. M. leczyła się w 2020 roku i to prywatnie, pozwana nie przedłożyła dowodów w postaci rachunków i dokumentacji medycznej, która potwierdzałaby zaprezentowaną przez nią w tej kwestii wersję zdarzeń(art. 6 k.c.). W konsekwencji omawiane twierdzenia w/wymienionej oraz świadka – jako nieudowodnione – nie zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do art. 131 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 614 z późn. zm.), w sprawach nieuregulowanych przepisami art. 127-130a do zaskarżenia czynności prawnych upadłego, dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli, przepisy art. 132-134 oraz przepisy Kodeksu cywilnego o ochronie wierzyciela w przypadku niewypłacalności dłużnika stosuje się odpowiednio.

Z kolei, zgodnie z art. 132 ust. 1 powołanej ustawy, powództwo może wytoczyć syndyk.

W myśl natomiast art. 134 ust. 1 zd. 1 i ust. 1a omawianego aktu prawnego, jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to, co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości, a jeżeli przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości wpłaca się równowartość w pieniądzu; jeżeli zaś osoba obowiązana do przekazania składników majątkowych do masy upadłości nie wykona swojego obowiązku na wezwanie syndyka, a obowiązek przekazania składników majątkowych do masy upadłości nie został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem, syndyk może w drodze powództwa żądać nakazania przekazania składników majątkowych do masy upadłości - powództwo to wnosi się do sądu upadłościowego.

Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć; czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności; Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 527 § 1-3 k.c.).

Art. 528 k.c. stanowi, iż jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Natomiast stosownie do art. 529 k.c., jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli; to samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.

W rozpatrywanym przypadku powód nie uchybił terminom zawitym opisanym w art. 534 k.c. ani w art. 132 ust. 3 ustawy.

To czy czynność prawna dłużnika krzywdzi wierzycieli, należy oceniać nie według chwili dokonania tej czynności, lecz według chwili jej zaskarżenia, tj. wystąpienia z żądaniem uznania bezskuteczności czynności (wyrok SN z dnia 22 marca 2001 r., V CKN 280/00, LEX nr 52793; wyrok SN z dnia 23 lipca 2003 r., II CKN 299/01, LEX nr 121702; wyrok SN z dnia 29 czerwca 2004 r., II CK 367/03, LEX nr 174173; wyrok SN z dnia 16 marca 2006 r., III CSK 8/06, OSNC 2006, nr 12, poz. 207).

Zgodnie z art. 10 ustawy Prawo upadłościowe upadłość, ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, zaś stosownie do art. 11 ust. 1 wskazanej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jak stanowi przepis art. 244 § 1 k.p.c., dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. W efekcie domniemywać należy – z faktu ogłoszenia upadłości dłużnika – iż istotnie jest R. M. osobą niewypłacalną. Nie było przedmiotem sporu również istnienie wierzytelności zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym toczącym się wobec dłużnika.

Zdaniem Sądu, niewątpliwie rozporządzenia majątkowe dokonane przez upadłego na rzecz pozwanej pogłębiły jego niewypłacalność. Niewypłacalność w wyższym stopniu oznacza bowiem, że w zasadzie każde istotne, bez względu na jego rozmiar, powiększenie niewypłacalności stanowi pokrzywdzenie wierzycieli (M. Sychowicz [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II, red. J. Gudowski, Warszawa 2018, art. 527, wyrok SA w Lublinie z dnia 19 marca 1997 r., I ACa 27/97, Apel. Lub. 1997, nr 4, poz. 19; A. Karnicka-Kawczyńska, J. Kawczyński, Skarga pauliańska, Pr. Sp. 1999, nr 1, s. 19; M. Jasińska, Skarga pauliańska. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika. Art. 527–534 k.c. Komentarz, Warszawa 2006, s. 82; W. Popiołek (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2009, s. 211; M. Pyziak-Szafnicka (w:) System prawa prywatnego, t. 6, s. 1252).

Przepis art. 134 ust. 1 Prawa upadłościowego, jako przepis szczególny, kreuje roszczenie syndyka na wypadek bezskuteczności czynności upadłego
i to w sposób odmienny niż przepis art. 532 k.c., ponieważ uprawnia syndyka do wydania mu tego co ubyło z majątku upadłego. Brak więc racjonalnych powodów ku temu, by nie było możliwe objęcie tym samym postępowaniem roszczenia o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości i żądania opartego na przepisie art. 134 ust. 1 Prawa upadłościowego, tym bardziej, iż uznanie czynności prawnej za bezskuteczną może nastąpić także w drodze zarzutu przeciwko osobie trzeciej, co wynika z treści art. 531 § 1 k.c. W takim bowiem przypadku ustalenie bezskuteczności czynności prawnych prowadzi do ustalenia istnienia również przesłanki koniecznej wedle przepisu art. 134 ust. 1 Prawa upadłościowego do roszczenia o wydanie masie upadłości tego co ubyło z majątku dłużnika (por. wyrok SA w Katowicach z 5.08.2005 r., I ACa 354/05, LEX nr 189389, wydany na gruncie tożsamo brzmiącego art. 59 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm., podobnie P. Janda [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 134, pkt 10). Pogląd ten znajduje nadto oparcie w brzmieniu art. 134 ust. 1a ustawy, który stanowi, że jeżeli osoba obowiązana do przekazania składników majątkowych do masy upadłości nie wykona swojego obowiązku na wezwanie syndyka, a obowiązek przekazania składników majątkowych do masy upadłości nie został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem, syndyk może w drodze powództwa żądać nakazania przekazania składników majątkowych do masy upadłości, co wprost sugeruje możliwość kumulatywnego rozstrzygnięcia o obowiązku wydania przedmiotu przysporzenia wraz z uznaniem czynności fraudacyjnej za bezskuteczną. Nadto wykładnia omawianych uregulowań prezentowana przez pozwaną prowadząca do mnożenia bytów procesowych nie znajduje uzasadnienia w dyspozycji przepisów art. 2 i art. 45 KRP, z których wywieść należy obowiązek sprawnego działania organów procesowych, tj. bez zbędnej zwłoki, a zatem nie dłużej, niż jest to potrzebne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest zwłaszcza zrozumiałe, realizacji jakiego prawnie doniosłego celu służyć miałoby odraczanie w czasie rozstrzygnięcia w przedmiocie obowiązku wydania rzeczy do masy upadłości, podczas gdy przesłanki powstania tego obowiązku aktualizują się – i można je stwierdzić – już w chwili orzekania o bezskuteczności czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela.

W ocenie Sądu, pozwana nie wykazała, ażeby wytoczone przez syndyka powództwo nosiło również znamiona nadużycia prawa podmiotowego.
Mianowicie z zaoferowanego przez strony materiału dowodowego nie wynika, by faktycznie miała ona przekazane jej środki spożytkować na cel
w postaci leczenia koniecznego dla ochrony zdrowia lub życia. Dokumentacja medyczna przedłożona przez w/wymienioną dowodzi jedynie tego,
że leczenie takie było realizowane w roku poprzedzającym dokonanie spornych darowizn w ramach NFZ (nie sposób z jej treści wywieść, aby w związku z nim pozwana miałaby ponosić jakieś koszty tego leczenia). Co więcej, celem wyjaśnienia rzeczonych wątpliwości, pozwana nie stawiła się nawet
na wyznaczoną w sprawie rozprawę (choć wnioskowała ona
o przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania) i nie złożyła zeznań. Uwadze nie może w końcu umknąć fakt, że w okresie, w którym doszło do dokonania spornych darowizn pozwana dysponowała majątkiem znacznej wartości (działka budowlana położona na terenie miejscowości D., z którego nie korzystała mieszkając w D.), który mogła spieniężyć, by uzyskać środki na koszty swojego leczenia. Nie musiała zatem korzystać z pomocy finansowej syna, który w omawianym okresie był osobą niewypłacalną i żonie którego przekazała własność rzeczonej nieruchomości.

Mając powyższe na względzie i na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak w punktach I-II wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do art. 98 k.p.c.
w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

Na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w zw. z art. 102 k.p.c., odstąpiono natomiast od obciążania pozwanej nieuiszczonymi kosztami sądowymi,
a to w zakresie opłaty od pozwu, od której powód zwolniony był z mocy ustawy, a to z uwagi na wiek pozwanej i jej sytuację materialną.